Olympus OM-D E-M5 review

Meer...

Door -

Na de introductie van de ‘Pen’ camera in 2009, die teruggreep naar de klassieke Pen uit 1959, heeft het bedrijf nu de analoge OM-serie nieuw leven ingeblazen. Deze serie kwam in 1972 op de markt in de vorm van de OM-1. De camera was destijds uitzonderlijk compact voor een spiegelreflex en kreeg daardoor al snel een schare aanhang met trouwe gebruikers. Nu, in 2012, doet Olympus hetzelfde als in 2009. De beroemde OM-serie is er weer! Wie de originele OM-serie kent weet dat Olympus zich met het ontwerp duidelijk gebaseerd heeft op deze klassieker. Met name het driehoekige prismahuis is kenmerkend (al was de originele nog een stuk minder plat). In deze digitale variant zit daar overigens geen prismahuis, want de OM-D E-M5 is een systeemcamera zonder spiegel. In die zin is het ontwerp dus niet echt functioneel, maar eerder nostalgisch. Maar waarin onderscheidt hij zich dan van de Pen-serie en andere camera’s?

highres-PENOMDfrontlenssXL_1327671947

De naam OM-D laat zich makkelijk verklaren; het betreft een digitale uitvoering van het OM-systeem. De modelnaam, E-M5, is al iets lastiger. Olympus legt hiermee een link met de E-5 spiegelreflex – het topmodel van het bedrijf. En dat is niet toevallig. Toen de voorloper van de E-5, de E-3, geïntroduceerd werd begin 2008 claimde Olympus dat dit model de snelste autofocus ter wereld had – sneller dan de snelste spiegelreflex. Met de E-M5 claimt men hetzelfde; het is het snelste autofocussysteem ter wereld voor camera’s met een verwisselbare lens. Dus ook sneller dan de professionele spiegelreflexcamera’s van Canon en Nikon en ook sneller dan Olympus eigen E-5. Althans, op basis van eigen tests van Olympus in november 2011. Dit is te danken aan het ‘FAST’ autofocussysteem, wat staat voor Frequency Acceleration Sensor Technology. Dit concept wordt ook al in de Pen E-P3 toegepast. De camera maakt hiervoor alleen gebruik van contrastautofocus en niet van fasedetectie, zoals DSLR’s (en de Nikon 1-serie). Ook beschikt de E-M5 over 3D-tracking voor het volgen van onderwerpen.

Behuizing

Nog een overeenkomst met de E-5 is de stevige behuizing. Ook de OM-D is voorzien van een magnesiumlegering en is stof- en spatwaterdicht gemaakt. Oftewel, je kunt dus gerust met de camera blijven fotograferen in een regenbuitje, terwijl je met de meeste (systeem)camera’s dan snel naar binnen moet vluchten. Met name de ‘weathersealing’ is uniek voor dit segment; er is geen andere systeemcamera die weerbestendig is.

Sensor

De OM-D E-M5 is uitgerust met een 16,1 megapixel-sensor. Voorheen gebruikte Olympus steevast sensoren van Panasonic, die meestal één of twee generaties achterliepen. Aanvankelijk leek het er op dat Olympus dezelfde 16 megapixel-sensor gebruikt als die in de Panasonic gebruikt in diens G3 en GX1. Maar er doen ook geruchten de ronde dat de sensor ditmaal bij Sony vandaan komt. Olympus wil dit niet bevestigen. De nieuwe sensor is een stuk beter dan de exemplaren die Olympus gebruikt in de PEN-camera’s, met name op ISO 3200 en hoger. Terwijl de Pen E-P3 tot ISO 12.800 ging (maar dan slechte beeldkwaliteit produceerde, zie de review) gaat de E-M5 nog een stop hoger tot ISO 25.600.

Zoeker

De OM-D E-M5 beschikt dus niet over een optische zoeker, maar over een elektronische. De zoeker is een grote vooruitgang ten opzichte van  de Pen-serie en biedt 1,44 megapixels (identiek aan Panasonic , maar nog altijd minder dan Sony). De zoeker heeft ook een nieuwe interface gekregen. Via ‘EVF Creative Control’ is het mogelijk om lichte en donkere delen te manipuleren door de kleurgradaties weer te geven in het zoekerbeeld.

Net als bij sommige spiegelreflexcamera’s is de OM-D E-M5 uit te breiden met een verticale grip. Dit is vooral handig als je grote handen hebt, veel verticaal (in de portretstand) fotografeert of telelenzen gebruikt. De grip is ook voorzien van knoppen, zodat je ook in de verticale stand nog belangrijke correctie kunt maken zonder de camera te hoeven draaien. De camera ligt ook beter in de hand met de grip, wat je kunt zien aan de twee foto’s hieronder. Opvallend genoeg krijg je er een tweede ontspanknop bij met de grip (omdat de camera dan beter te bedienen is).

Zonder grip

Mèt grip

Nee, je ziet niet dubbel, de OM-D E-M5 heeft twee onspanknoppen (met de grip).

Ook de beeldstabilisatie is sterk verbeterd volgens Olympus. Het vorige mechanisme compenseerde camerabewegingen door in te spelen op twee draaiende bewegingen (‘yaw’ en ‘pitch’). Dergelijke camerabewegingen worden echter veroorzaakt door vijf verschillende soorten bewegingen en het nieuwe beeldstabilisatiesysteem corrigeert nu dus ook horizontale verschuivingen, verticale verschuivingen en draaiende bewegingen. Zeker bij opnamen met grotere vergrotingsfactoren (zoals macrofotografie) zou de techniek van pas komen. Ook tijdens video-opnamen zou het nieuwe concept goed werken. In de praktijk merkten we dat de stabilisatie vrij effectief was. Olympus is momenteel de enige fabrikant die stabilisatie in de body heeft, waardoor dit op ieder objectief werkt. Dat is een pluspunt. Wel maakt de stabiliserende sensor wat geluid (zie verderop in deze review).

Snelheid

Als topmodel (met opnieuw de link naar de E-5) moet je natuurlijk ook zeer snel kunnen fotograferen. En dat kan de OM-D E-M5 dan ook. De maximale snelheid is 9 foto’s per seconde op volle resolutie. Daarmee is de E-M5 de snelste camera binnen het FourThirds-systeem van Panasonic en Olympus. Twee andere systeemcamera zijn nog sneller; de Sony NEX-5N en NEX-7 met 10 fps. Overigens is zijn de 9 fps alleen haalbaar zonder continue scherpstelling (net als bij de NEX-serie overigens). Dat wil zeggen; alleen voor het eerste beeld wordt scherpgesteld, daarna niet meer. Wanneer het onderwerp op dezelfde afstand blijft is dat geen probleem, maar wanneer het op je af komt wel. Wanneer er continu moet worden scherpgesteld bedraagt de maximale snelheid 4,2 fps – nog steeds niet slecht.

Kantelbaar scherm

De E-M5 is ook voorzien van een kantelbaar scherm. Deze is min of meer vergelijkbaar met het kantelbare scherm van de Pen Lite (E-PL3) en de Sony NEX-serie. Het scherm kan zowel omhoog gekanteld worden, als naar beneden. Hierdoor ben je als fotograaf een stuk flexibeler, onder andere doordat je makkelijk boven je hoofd en vanaf de grond kunt fotograferen. Het lcd-scherm is trouwens een aanraakgevoelig OLED-scherm van 7,6 cm. Wat we wel een beetje een zwakke plek in het ontwerp vinden, is de kwetsbare lintkabel. Deze zit min of meer open en bloot, wat zeker op een weerbestendige camera een potentieel probleempunt kan zijn.

De lintkabel, die de communicatie tussen lcd-scherm en camera verzorgt, is open en bloot.

De OM-D E-M5 is niet heel veel groter dan andere FourThirds-camera’s, zoals de E-P3 en de Panasonic G3. Alleen de bovenkant van de camera met de flitsvoet steekt een beetje boven de andere modellen uit.

Beeld: Paolo (Flickr)

Met grip

Met de verticale grip wordt de E-M5 wel vrij kolossaal. Het is daarmee in één klap de grootste systeemcamera van dit moment. Mensen met grote handen, of fotografen die veel in de verticale stand fotograferen zullen dit weten te waarderen.

De standaard kitlens van de E-M5, de 12-50mm, is uitgerust met een speciale macroknop. Als je deze ingedrukt houdt, kun je de zoomring naar voren klikken, waarna je met de lens veel dichterbij een object kunt scherpstellen. Hierdoor ontstaat een close-up, oftewel een macrofoto. De onderstaande foto’s zijn gemaakt in deze modus en tonen dat de 12-50mm op dit vlak bijna niet voor een echte macrolens onder doet.

OM-D E-M5 production unit (test)

OM-D E-M5 production unit (test)

OM-D E-M5 production unit (test)

De OM-D E-M5 is geen totaal nieuw cameraconcept. Het is in feite een systeemcamera zoals de Pen-serie, maar dan in een ander jasje. De camera is dan ook geheel compatibel met alle m43-lenzen. Voor de duidelijkheid: de OM-D E-M5 is dus niet compatibel met de klassieke OM-objectieven.

12-50mm kitlens

Speciaal voor de OM-D E-M5 is de nieuwe 12-50mm f3.5-6.3 lens ontwikkeld. Dit is momenteel de enige lens die weerbestendig (en dus waterafstotend is). Het is dus een voor de handliggende keuze als je de camera overweegt. De lens kenmerkt zich met zijn mooie bereik van 12-50mm, wat neerkomt op 24-100mm. Je kunt er bovendien zowel mechanisch als elektronisch mee zoomen. Dat laatste is nuttig voor video omdat het zoomen dan zeer gelijkmatig gaat (en de snelheid is regelbaar). Ook bevat het objectief een zeer interessante macrostand. Als je de macroknop op de lens ingedrukt houdt, kun je zeer dichtbij scherpstellen, wat fraaie resultaten oplevert. Wel is de 12-50mm qua lengte nogal aan de forse kant. We vinden hem wat dat betreft niet echt passen bij de compacte E-M5. Zie ook de pagina Macro in deze review.

De 12-50mm

_6041040OM-D E-M5 production unit (test)

Flitser

Wat opvallend is, is dat de camera niet voorzien is van een flitser. Gezien de grote uitstekende flitsvoet zou je verwachten dat er ruimte zou zijn voor een kleine interne flitser. De ruimte wordt echter opgevuld door een accessoirepoort. Ter compensatie wordt er wel een losse flitser meegeleverd, zoals dat ook het geval is bij de Pen Lite en Pen Mini. Er is ook een bijpassende externe flitser als optioneel accessoire, de FL-600R. Wel ziet de E-M5 er met zo’n flitser op z’n toch al forse ‘prismahuis’ er wel een beetje gek en bulky uit.

Andere opvallende zaken

De camera kan ook video-opnamen maken in Full HD (1080p) in MPEG4-formaat. Ook is er een ‘live bulb’-functie waarbij de camera tijdens bulb-opnamen het Live View-beeld op het display aan de achterzijde ververst met vaste intervallen. Verder zijn er nieuwe softwarematige filters toegevoegd. Het ‘Key-line’ filter zet randen en lijnen in het beeld extra aan waardoor het meer op een illustratie lijkt. Het verder zijn ‘Cross-process’ en ‘Dramatische toon’ verbeterd. Verder gebruikt de E-M5 een nieuw type accu, de BLN-1 (de exacte specificaties zijn nog niet bekend).

Uiteraard hebben we ook een aantal opmerkingen, zoals het complexe menu, kleine knoppen en… een hinderlijk gezoem…

Kleine knoppen

De knopjes van de E-M5 zijn nogal priegelig. En ondanks de hoeveelheid knoppen moet je voor veel zaken nog steeds het (complexe) menu induiken voor simpele dingen zoals: handmatig scherpstellen, iso, witbalans, enkelbeeld/serie, lichtmeetmethode. Je kunt de Fn1 en Fn2 knoppen natuurlijk wel programmeeren, maar twee is eigenlijk te weinig als je veel met de instellingen wilt spelen. Juist voor een topmodel hadden we iets meer knoppen verwacht. 

Wat wel weer handig is, is dat je – wanneer het scherm uit staat – via de OK-knop een grote matrix met opties op het scherm kunt toveren. Met de twee wieltjes of via het aanraakscherm kun je dan heel snel een optie aanpassen. Je hoeft dan gelukkig het menu niet in, maar kunt toch relatief snel zaken instellen.

Complex menu

Die gewone menu’s zijn enorm complex. Dat komt mede doordat er zo ontzettend veel instelmogelijkheden zijn. Je kunt de camera op enorm veel vlakken volledig naar je hand zetten. Flexibiliteit leidt helaas tot complexiteit, hier dus in de menu’s. Voor een gemiddelde gebruiker is het een beetje overkill en onnodig complex.

Gezoem

De gyroscopen voor de stabilisatie maken nogal wat lawaai. Dat is vreemd, want bij de meeste camera’s hoor je de stabilisatie nauwelijk. Het is vooral goed te horen als je met je oog door de zoeker kijkt en dat is toch wel wat irritant. Buiten hoor je het niet omdat daar meer geluiden zijn, maar in een stille omgeving is het zeker hoorbaar. Het vreemde is dat de camera blijft zoemen wanneer beeldstabilisatie is uitgeschakeld. Blijkbaar gebruikt het nieuwe stabilisatiesysteem een systeem waarbij de sensor vrij in de camera ‘hangt’. Opmerkelijk is wel dat in de filmstand het zoemen ineenschrompelt en amper nog te horen is. Het kan dus wel!

Schrijfsnelheid valt tegen

Het wegschrijven naar SD duurt erg lang. De camera is wel gewoon te gebruiken, maar je kunt tijdens het wegschrijven geen foto’s terugkijken. Verder schieten kan zodra er weer wat bufferruimte vrij is, dus je hoeft niet de hele rit af te wachten.

We hebben de E-M5 een aantal weken getest en ingezet onder verschillende omstandigheden.

OM-D E-M5 production unit (test)

Camerabody

Wie de PEN wat te klein of compactcamera-achtig vindt als spiegelreflexgebruiker, zal de OM-D een stuk interessanter vinden. De camera voelt meer als een spiegelreflex. Zeker als je de grip erbij gebruikt ligt hij erg goed in de hand. Geen last meer van een zwevende pink of te weinig grip. De extra ontspanknop aan de voorkant sluit ook beter aan op de positie van de vingers. Ook het draaiwieltje op de grip is een uitkomst, omdat je daardoor nog beter vertikaal kunt werken. Wat we ook erg prettig vonden zijn de twee programmeerbare Fn-knoppen, die je eveneens ook op de grip terugvindt. Die programmeerbare knoppen zijn ook wel nodig, want er is bijvoorbeeld geen standaard ISO-knop. In vergelijking met een spiegelreflexcamera moesten we wel met enige regelmaat in het (niet al de overzichtelijke) menu duiken. Aan de andere kant is het aantal knoppen en draaiwieltjes in vergelijking met andere systeemcamera’s bovengemiddeld en dus zeker afdoende.

OM-D E-M5 production unit (test)

De beelden zijn kleurrijk en lekker scherp.

EVF en lcd-scherm

Hoewel de resolutie van de EVF lager is dan Sony’s OLED EVF (in de NEX-7 en a65/a77) is de kwaliteit wel vrij goed. Wel is er een minimale vertraging merkbaar wanneer je je oog voor de zoeker zet, die OVF gebruikers mogelijk zal irriteren. Het lcd-scherm ziet er op de plaatjes groter uit dan hij in werkelijkheid is, maar is qua formaat zeker afdoende. Het feit dat het scherm zowel naar boven als onderen kantelbaar is, maakt van de OM-D een zeer veelzijdige camera die creatief gebruik (boven het hoofd en vanaf de grond) stimuleert. Een grote plus wat ons betreft (al is de OM-D hier niet uniek in).

Snelheid

Olympus claimt dat de OM-D E-M5 de snelste camera (met verwisselbare lenzen) ter wereld is – 20% sneller dan de PEN E-P3. In de praktijk stelt hij inderdaad razendsnel scherp, waardoor je vlot op situaties kunt reageren. Ook continue autofocus, waarbij de camera een object blijft volgen, is nu mogelijk (iets waar fasedetectie in principe beter in is). Deze functionaliteit werkt redelijk, maar toch merkten we dat de camera bij echt snelle beweging wel moeite heeft. Bij een reeksfoto’s in de continustand werd de allereerste opname iets later gemaakt dan het moment waarop we de sluiter indrukten. Waarschijnlijk toch omdat contrastdetectie wat tijd nodig heeft om op het juiste object scherp te stellen. Wanneer er eenmaal scherpgesteld was, ging de rest van de serie wel goed. Alleen het eerste beeld was een fractie trager. De snelheid van 4,2 bps (met af) en 9 bps (met eenmalige af) kwam in veel situaties goed van pas.

Van te voren was al duidelijk dat de E-M5 op één punt behoorlijk zou verschillen van andere Olympus camera’s. Er is een nieuwe sensor gebruikt, die op hoge ISO’s stukken beter presteert. Het verschil is haast dag en nacht als we de E-M5 vergelijken met de Pen E-P3 op ISO 12.800. Waar de laatste dan monotoon van kleur wordt en weinig details biedt, kan de E-M5 nog goed mee komen. Aanvankelijk was de aanname dat de camera dezelfde sensor gebruikt als de Panasonic G3 (die het niet slecht deed voor een 43rds camera), maar als dat zo is, dan betreft het wel een verbeterde versie. Het ruisniveau is het beste van alle MFT-camera’s die we tot nu toe getest hebben. De E-M5 kan goed meekomen met systeemcamera’s met een APS-C camera, al scoren die vaak nog wel een stukje hoger.

Tot en met ISO 3200 zijn de beelden vrij schoon en scherp. ISO 6400 ziet er ook nog verrassend goed uit. Vanaf ISO 12.800 wordt de ruis goed zichtbaar en storend en nemen de details en scherpte af. Toch zijn foto’s op deze lichtgevoeligheid voor niet-kritische doeleinden nog redelijk bruikbaar. Ook op ISO 16.000 blijft de ruis – relatief – binnen de perken. Op ISO 20.000 en 25.600 worden foto’s nogal onscherp en ontstaan donkere gebieden zeer storende ruispatronen.

OM-D E-M5 production unit (test) - ISO 1600

ISO 1600

OM-D E-M5 production unit (test) - ISO 3200

ISO 3200

OM-D E-M5 production unit (test) ISO 6400

ISO 6400

Het ruisniveau is het best zichbaar wanneer we de verschillende standen met elkaar vergelijken. Een uitsnede op onze testkaart toont dat ISO 3200 er uitstekend uitziet, ISO 6400 ook prima is en dat de kwaliteitsafname pas goed zichtbaar wordt op ISO 12.800 en 25.600.

ISO 3200, 6400, 12.800 en 25.600

Om te benadrukken hoe groot de sprong is die Olympus gezet heeft, vergelijken we de E-M5 even met de PEN E-P3 op ISO 6400 en 12.800. Het verschil is fors. De kleuren blijven op de E-M5 opvallend intact, ook op hoge ISO’s. Op de PEN nemen de kleuren juist fors af door overmatige ruisreductie. Overigens is het verschil op ISO 3200 en lager niet zo groot en kan de PEN nog goed meekomen – vooral daarboven worden grote verschillen zichtbaar.

Omgezet in cijfers van onze Imatest testsuite ziet het er als volgt uit op ISO 3200. De E-M5 doet het beter dan de Panasonic G3 en de PEN E-P3 op deze lichtgevoeligheid.

Voor ISO gebruiken we een iets andere grafiek (waarop we in de nabije toekomst geheel op zullen overschakelen). Vergeleken met APS-C camera’s produceert de E-M5 meer ruis op ISO 6400, maar het verschil is niet bijzonder groot. De NEX-5N blijft de beste op dit vlak.

{GRAPH|8840|150875-black,119345-black,155242-green,127032-black,123346-black,129272-black}

De OM-D (E-M5) body is verkrijgbaar in een zwarte en zilverkleurige uitvoering voor € 1099 (body). Hij is ook verkrijgbaar in een kitversie met de zwarte M.ZUIKO DIGITAL ED 12-50 mm 1:3.5-6.3 voor € 1299. Gezien de relatief gunstige meerprijs en het feit dat de 12-50mm de enige weerbestendige lens is, is dat wel een aanrader. Maar voor de liefhebber zijn er uiteraard nog veel meer geschikte lenzen (zoals een aantal primes).

De markt voor systeemcamera’s wordt steeds voller en dat zet ook andere markten, zoals spiegelreflexcamera’s, onder druk. Met de OM-D E-M5 hoopt Olympus consumenten die een spiegelreflexcamera bezitten of overwegen, over te halen. De OM-D is anders dan het gros van de andere systeemcamera’s. Met zijn retrolook en verwijzing naar het roemruchte verleden van de analoge OM-serie, probeert men fotografen te overtuigen die iets anders dan anders willen. De camera straalt degelijkheid uit en de specificaties zijn uitermate netjes. Net als de Sony NEX-7 en de Fujifilm X-Pro1 heeft ook Olympus nu ook een echt topmodel in de markt van systeemcamera’s van boven de € 1000 (adviesprijs).

Met de moderne 16 megapixels-sensor heeft Olympus een behoorlijke stap vooruit gemaakt ten opzichte van haar oudere generatie sensoren. Ook het kantelbare scherm en de ingebouwde elektronische zoeker zullen mensen aanspreken, evenals de vele draaiwieltjes. Dat de camera ook nog eens spatwaterdicht en stofbestendig is èn uitbreidbaar met een verticale grip maar hem ook voor de veeleisende fotograaf interessant.

Het voornaamste nadeel van de E-M5 is de prijs. Die is best wel fors, zeker omdat je in dit prijssegment ook een bijzonder goede spiegelreflexcamera op de kop kunt tikken. Er bestaan ook beduidend goedkopere systeemcamera’s, maar die hebben niet allemaal een EVF, kantelbaar scherm, vergelijkbare beeldkwaliteit èn weathersealing.

Pluspunten

  • Goede beeldkwaliteit
  • Relatief compact (ten opzichte van een spiegelreflex)
  • Bijzondere vormgeving
  • Snelle autofocus
  • Ingebouwde EVF
  • Kantelbaar scherm
  • Programmeerbare knoppen
  • Weathersealing
  • 1080p Full HD video
  • Tot en met ISO 3200 uitstekende beeldkwaliteit, ISO 6400/12.800 acceptabel
  • Ingebouwde beeldstabilisatie (5-assig)
  • Optionele grip

Minpunten

  • Relatief prijzig
  • Complex menu
  • Beedstabilisatie nogal luidruchtig
  • 12-50mm enige weathersealed lens
Hieronder zie je meer praktijkfoto's die met de OM-D E-M5 gemaakt zijn, onder andere van een model in een studio (met kunstlicht, geen flitsers) en van Amsterdam. Van de eerste foto hebben we ook een vergroting van 100% van het gezicht geplaatst zodat je de scherpte goed kunt beoordelen. De lichtgevoeligheid is ISO 1000.

Olympus OM-D E-M5 Model

Olympus OM-D E-M5 Model b/wOlympus OM-D E-M5 ModelOlympus OM-D E-M5 Model

Op deze pagina vind je een groot aantal extra praktijkfoto’s, die tijdens de oorspronkelijke aankondiging met een pre-productiemodel zijn gemaakt.

Olympus OM-D E-M5 AmsterdamOlympus OM-D E-M5 Amsterdam

OM-D E-M5 production unit (test) - 20s_5290734OM-D E-M5 production unit (test)_5270496OM-D E-M5 production unit (test)OM-D E-M5 production unit (test)OM-D E-M5 production unit (test)  

Hieronder zie je exta foto’s van de camera zelf

Pin It
Jeroen

is mede-oprichter van FotoVideo.nu, schrijver van diverse (foto)boeken en auteur voor verschillende tijdschriften. Hij fotografeert sinds 1996 met een spiegelreflexcamera en geeft ook af en toe presentaties en workshops over fotografie. Volg Jeroen ook op Twitter.