Basiskennis: Videofilmen met een fotocamera

Door -

Filmen met een fotocamera? Dat kan natuurlijk ook. Het is allang niet meer zo dat je daar een camcorder voor nodig hebt. Sinds het digitale tijdperk is filmen leuker en makkelijker dan ooit tevoren. En sinds de intrede van hd en filmende spiegelreflexen is de kwaliteit enorm toegenomen en kun je met een fototoestel scherptediepte effecten berijken die met een videocamera niet mogelijk zijn. Toch zijn er wel een aantal punten om op te letten wanneer je met je camera wilt filmen.

Het duurde niet lang voordat digitale camera’s ook een filmfunctie kregen. Immers, de sensor was ertoe in staat en het beeld was toch digitaal. Aanvankelijk was de resolutie zeer beperkt evenals het aantal beelden per seconde, waardoor het er niet echt uit zag. Maar dat is nu verleden tijd – helemaal sinds moderne camera’s ook in hd-kwaliteit kunnen filmen. Zelfs digitale spiegelreflexcamera’s zijn er tegenwoordig toe in staat (in feite dankzij een doorontwikkeling van live-view). Dankzij de grotere sensor zijn de filmbeelden van een spiegelreflex kwalitatief nog een stuk beter dan die van een compactcamera, wat vooral merkbaar is onder slechte lichtomstandigheden. Ook is de beperkte scherptediepte die een spiegelreflex biedt (in combinatie met lichtsterke lenzen) fenomenaal – waardoor de kwaliteit van professionele films haast geëvenaard wordt en een echte ‘film look’ mogelijk is.

Filmen met een fotocamera? Dat kan natuurlijk ook!

Beperkingen

Er zijn soms wel een aantal beperkingen. Zo is het bijvoorbeeld met spiegelreflexcamera’s vaak niet mogelijk om automatisch scherp te stellen tijdens het filmen. Sommige modellen kunnen het wel, maar het gaat dan zeer traag of werkt alleen maar met gezichten (op basis van gezichtsherkenning). Gelukkig is scherpstellen ook niet altijd nodig; vooral na in- of uitzoomen of bij een bewegend onderwerp is het van belang. Een andere handicap is dat sommige compactcamera’s niet of beperkt kunnen zoomen tijdens het videofilmen. Nu is zoomen in de officiële filmwereld ook niet echt gewenst, maar voor het vastleggen van bijzondere gebeurtenissen kan dat wel een groot nadeel zijn. Ook zijn camera’s niet altijd in staat om te filmen in het donker of onder slechte lichtomstandigheden. Camcorders hebben daar een speciale stand voor, zoals infrarood. Een laatste nadeel is de vaak beperkte kwaliteit van de ingebouwde microfoon. Deze zit ergens weggewerkt en legt het geluid meestal niet kraakhelder vast. In een lawaaierige omgeving, zoals bij concerten, raakt het geluid soms overstemd. Bovendien is de kans groot dat u last hebt van allerlei nevengeluiden van de camera zelf, zoals het vasthouden, in- en uitzoomen en scherpstellen. En als laatste geldt uiteraard dat een fotocamera in veel gevallen ergonomisch minder geschikt of om mee te filmen dan een echte videocamera. Zeker bij langere of moeilijke shots kan dat problemen opleveren.

Het is handig om voor het filmen te bedenken wat je wilt vastleggen. Wat het is hoofdonderwerp? Welke achtergronden zijn interessant? Vanaf welke positie is het licht het best? Wat betreft dat laatste, net zoals bij fotografie is filmen met de zon in de rug een bekende tip. Kies van tevoren een onderwerp en wissel niet zo vaak tijdens het filmen. Beweeg de camera altijd rustig en gecontroleerd.

Stabiliteit

Het is erg lastig om een camera helemaal stil te houden. Een kleine camcorder of fotocamera is hier eerder een nadeel dan een voordeel. Een flinke camera ligt over het algemeen stabieler in de hand. Het is dan ook aan te raden om een camera met twee handen vast te houden en niet met uitgestrekte arm te filmen. De lichte trillingen van handen en armen zijn terug te zien in het resultaat en dat levert een onrustig beeld op. Gelukkig hebben de meeste nieuwe videocamera’s beeldstabilisatie. Een bewegend element in de camcorder of het objectief compenseert dan lichte trillingen, waardoor het beeld rustig blijft. Dit maakt het ook mogelijk om sterker in te zoomen, zonder dat de kijker meteen ‘zeeziek’ wordt. Maar desondanks is het aan te raden om de maximale zoomstand te vermijden. Zelfs met beeldstabilisatie is het beeld dan lastig stabiel te krijgen.

Een lens met beeldstabilisatie is een pluspunt tijdens het videofilmen omdat het beweging tegen gaat. Een minpunt is dat de stabilisatie (evenals het scherpstellen) soms wel te horen is in de opname.

Er bestaan ook dure stabiliteitsoplossingen die in de professionele filmwereld worden gebruikt, maar dat vergt een zeer grote investering.

 

Niet zoomen

Tijdens het filmen kun je het best zo min mogelijk in- en uitzoomen. Ook dat komt onrustig over. Je kunt beter even de opname stilzetten en dan in- of uitzoomen en het filmen vervolgen. Een uitzondering is wanneer het zoomen heel langzaam gaat. Dat kan juist erg mooi zijn.

Los van bestandsformaten, zijn er ook verschillende resoluties die gebruikt kunnen worden. De VGA-resolutie is het meest gebruikelijk en bestaat uit 640×480 pixels (4:3).Sommige camera’s bieden ook een breedbeeld variant met 854×480 pixels (WVGA). Beide standen voldoen prima, maar halen niet de hoge kwaliteit van hd. Dat begint namelijk bij 1280×720 pixels, wat ook wel 720p wordt genoemd. Desondanks kan VGA-kwaliteit in sommige gevallen voldoende zijn – dit bespaart opslagcapaciteit en hd-kwaliteit is lang niet altijd noodzakelijk. Vooral wanneer u veel wilt filmen is (W)VGA ideaal. Maar als u thuis een hdtv hebt staan, ligt filmen in hd wel het meest voor de hand. Dat is een stuk scherper en gedetailleerder dan VGA, waardoor de beleving tijdens het kijken veel groter is. U kunt uw camera rechtstreeks op de tv aansluiten via een HDMI-kabel of tulpstekkers (composiet).

HD-kwaliteit

Veel compact- en spiegelreflexcamera’s kunnen ook filmen in hd. Er zijn twee hd-formaten in omloop: 720p en 1080i / 1080p. De eerste is voldoende als u over een zogenaamde HD Ready-tv beschikt. De resolutie hiervan bestaat uit 1280×720 pixels. Dit is al bijna een verdubbeling ten opzichte van VGA en in de meeste gevallen voldoende. Hebt u echter een Full HD-tv, of wilt u simpelweg de best mogelijke kwaliteit, dan kunt u ook voor de 1080i of 1080p-stand kiezen. Deze gebruikt 1920×1080 pixels, waardoor het detail nog een stuk beter is dan 720p. Het verschil is echter minder groot dan de overgang van VGA naar 720p; niet iedereen zal het verschil waarnemen. Vooral op een bijzonder grote tv (met een diameter van een meter of meer) is het verschil echt te zien.

Het verschil in beeldomvang (en dus beeldkwaliteit) is op dit plaatje goed te zien. 1080p hd is circa 5x beter dan VGA. (beeld: Wikipedia)


Op het lcd-scherm is meestal te zien welke beeldkwaliteit (1080p/720p/VGA) en beelden per seconde (24/25/30) er gebruikt worden

Videoformaten

Er zijn verschillende videoformaten. Dit zijn digitale bestanden, waarbij het verschil meestal zit in de gebruikte compressietechniek en de manier waarop gegevens bewaard worden. Door de wildgroei aan verschillende formaten zijn bestanden niet altijd goed uitwisselbaar met andere apparaten. Van oorsprong was MPEG, in feite een variant op jpeg, het meest bekende formaat, maar dit heeft recentelijk aan populariteit ingeboet. Er zijn drie verschillende versies: MPEG1, -2 en -4. Een populair formaat is AVI. Dit is in feite een open standaard voor Windows, dat met behulp van codecs op verschillende manieren opgeslagen en afgespeeld kan worden. Een ander formaat is MOV, ofwel Apple Quicktime. Een recente ontwikkeling is het AVCHD-formaat dat ontwikkeld werd door Sony en Panasonic. Dit is gebaseerd op MPEG4 en Dolby AC-3 en kan worden afgespeeld op blu-ray-spelers.

Beelden per seconde

Wanneer je serieus gaat filmen zijn ook het aantal beelden per seconde – veelal uitgedrukt in fps – van belang. Toen Canon uitkwam met haar eerste filmende reflex, de 5D Mark II, was er kritiek uit de filmwereld. De Canon filmde met 30 fps, terwijl in de filmwereld 24 fps gebruikelijk is. De concurrerende Nikon D90 filmde wel met 24 fps en was daardoor – ondanks het 720p-formaat – in eerste instantie een betere keus dan de 5D Mark II (1080p). Een film met 30 fps laat zich namelijk niet zo makkelijk converteren naar 24 fps – althans niet op professionele niveau. Canon heeft later de firmware aangepast zodat het aantal fps handmatig instelbaar was (24/25/30). Als je puur als consument filmt en hooguit van plan bent een film in de familie- of vriendenkring af te spelen is het aantal beelden per seconde niet iets om je druk over te maken. Heb je echter ambities of film je voor een derde partij, dan is het handig om hier rekening mee te houden.

Eric van Ballegoie heeft een interessant praktijkartikel geschreven op FotoVideo.nu, in blogvorm. Met een Canon EOS 60D en wat andere camera’s heeft hij een videoclip opgenomen voor de band Run Free. Het geheel is bewerkt met Adobe Premiere CS5. De clip kun je hieronder bekijken. Wil je weten hoe deze precies gemaakt is, lees dan zijn verhaal.

Zoals gezegd, sommige compactcamera’s doen het automatisch en sommige doen het simpelweg niet, maar bij spiegelreflexcamera’s gaat het scherpstellen meestal niet optimaal – net zoals tijdens live view, is de autofocus van de camera tijdens het filmen beperkt. Dat komt doordat de spiegel opgeklapt is en de autofocussensoren (die in contact staan met de spiegel) daardoor niet werken. Net zoals bij live view kun je de camera het beste van tevoren scherpstellen. Een groothoeklens werkt het beste, omdat deze de meeste scherptediepte biedt, waardoor de kans op onscherp beeld veel kleiner is dan met bijvoorbeeld een telelens. Ook zoomen is in principe niet gewenst, omdat de camera dan opnieuw moet scherpstellen. Van tele naar groothoek kan wel, maar andersom zal al snel onscherp beeld opleveren.

Handmatig scherpstellen

Het werkt het beste om tijdens het filmen handmatig scherp te stellen. Dit vergt wel enige oefening en is niet altijd ideaal. Maar je kunt dan zelf veel sneller inspelen op veranderende situaties dan de camera dat kan. Je kunt de lens (of camera) tijdens het filmen het beste in de MF-stand zetten (handmatig). Bij bepaalde lenzen is dit niet nodig, omdat deze altijd handmatig gecorrigeerd kunnen worden. Om het gebruiksgemak tijdens filmen met een spiegelreflexcamera te verbeteren bieden meerdere bedrijven inmiddels ‘rigs’ aan. Middels een combinatie van buisjes, klemmen en steunen is het hiermee mogelijk om de camera op of tegen de shouder te laten steunen en met een zogenaamde ‘follow focus’ ook het scherpstellen makkelijker te maken. Dergelijke rigs zijn naar eigen smaak samen te stellen, maar de kosten lopen al snel op tot ver boven de duizend euro.


Een ‘rig’ zoals deze van Zacuto biedt meer stabiliteit tijdens het filmen en maakt makkelijker scherpstellen mogelijk.
De prijs van dit soort hulpmiddelen is echter stevig.

Spelen met scherptediepte

Het bijzondere aan filmen met een spiegelreflex is het ‘spelen’ met beperkte scherptediepte. In vergelijking met reguliere videocamera’s en compactcamera’s is het verschil tussen scherpte en onscherpte veel groter en dat kan fraaie beelden opleveren (denk dan bijvoorbeeld aan een scherpe uitgestrekte hand en een onscherp gezicht). Lichtsterke lenzen (zoals f2.8 of beter) zijn een pre. De functionaliteit van veel spiegelreflexcamera’s is echter beperkt. De belichting, op basis van de sluitertijd en het diafragma, wordt vaak volledig automatisch geregeld. Je kunt dus niet altijd zelf een diafragmawaarde kiezen, waarmee je de scherptediepte bepaalt. Het is wel mogelijk door de contacten van de lens af te plakken. De camera kan dan niet meer met de lens communiceren en zal automatisch de grootste lensopening gebruiken, met een groot scherptediepte-effect als gevolg.

Een andere methode is het gebruiken van oude handmatige lenzen. Uitgezonderd enkele nieuw aangekondigde handmatige lenzen, gaat het dan om lenzen van minimaal twintig jaar oud die geproduceerd zijn vóór het autofocustijdperk. Het voordeel van deze lenzen is dat ze een diafragmaring hebben. Hiermee kun je op ieder moment het diafragma wijzigen, dus ook tijdens het filmen. De camera past de belichting er automatisch op aan. Dergelijke lenzen vind je voor een paar tientjes op bijvoorbeeld Marktplaats, Speurders of eBay. Je hebt meestal wel een adapter nodig om ze te kunnen gebruiken. Er is een groot aanbod van M42-lenzen (ook bekend als p-draad). Met een bijpassende M42-adapter kun je deze op je camera monteren.

Met een ‘oude’ lens uit het analoge (en non-autofocus) tijdperk, kun je het diafragma wijzigen tijdens het filmen.
(afgebeeld: Pentacon 50mm f1.8)

Wie filmt, ontkomt eigenlijk niet aan de nabewerking. Voor jezelf is de complete opname misschien een aardige herinnering, maar voor anderen zijn er legio passages die saai zijn als ze te lang duren. Bovendien zijn er maar weinig mensen die graag meer dan een uur naar andermans vakantiebeelden kijken. Ook documentaires op de tv zijn zelden langer dan 50 à 60 minuten. Voor vertoning aan anderen moet je de opname dus redigeren door er de minder interessante delen uit te knippen. Bovendien is er vaak een betere volgorde aan te brengen in de opnamen, zodat ze een mooier verhaal vertellen. Een film chronologisch afspelen is niet altijd even logisch. Bewaar de complete opname, en maak er een kopie van om die met de computer te bewerken. Dat is niet moeilijk en je kunt er ook nog fraaie (overgangs)effecten, teksten en muziek aan toevoegen. Daarvoor heb je wel beeldbewerkingssoftware nodig. Windows-gebruikers beschikken standaard over Windows Movie Maker en voor Apple-gebruikers is iMovie perfect. Ook wordt er meestal een basispakket meegeleverd bij een camcorder of fotocamera, maar wie serieus aan de slag wil, kan beter een uitgebreider programma aanschaffen. In het begin zijn alle fraaie effecten van dergelijke software heel interessant om te proberen, maar voor vertoning aan anderen is het de kunst om het simpel te houden. Een overdaad aan verbluffende effecten kan ook averechts werken.

Software

De camerafabrikant levert software mee om uw videobeelden te bewerken. Deze heeft echter beperkte functionaliteit. Goede en betaalbare alternatieven zijn Adobe Premiere Elements, Pinnacle Studio, Corel Video Studio, Windows (Live) Movie Maker en iMovie (Apple). Uiteraard kun je je videofilms ook uploaden naar YouTube. Wanneer de film af is, kun je deze (met behulp van videosoftware) ook op een schijfje zetten. Een beschrijfbare dvd is het standaardmedium, maar films met hd-kwaliteit (om af te spelen op een hdtv) kunnen het beste op een Blu-ray schijfje worden gebrand. Blu-Ray is het meest geschikte medium voor films in hd-kwaliteit, maar je hebt wel een Blu-Ray speler nodig (in uw computer of naast de tv) om de film af te spelen. Je kunt hd-materiaal ook op een dvd opslaan, maar dan is de capaciteit beperkt tot maximaal 20 minuten.

Wanneer je in hd hebt gefilmd, komen je filmbeelden het best tot hun recht op een hdtv. Je kunt de camera aansluiten via een HDMI-kabel.

Fotograferen tijdens het filmen

Bij sommige camera’s is het mogelijk om tijdens het filmen te fotograferen. Hoewel hd-kwaliteit goed is, haalt de beeldkwaliteit het niet bij de fotoresolutie met tig megapixels. De video-opname wordt wel even gestopt tijdens het fotograferen en gaat dan weer verder wanneer de foto gemaakt is. Bedenk wel dat er dan een ‘gat’ en vreemde overgang in het videobeeld zit, dat er via videobewerkingssoftware het beste kan worden uitgeknipt (of worden voorzien van een meer vloeiende overgang). Ook de timing is van belang. Foto’s maken tijdens het ‘ja-woord’ van een huwelijksceremonie is niet verstandig, want dat staat dat moment dus niet compleet op film. Het is in die gevallen altijd beter om de taken te verdelen. Overigens zijn er ook camera’s waarbij je zonder onderbreking kunt fotograferen tijdens het filmen.

Een fotocamera is natuurlijk ontworpen om foto’s mee te maken en niet om te filmen. Ze zijn daardoor niet altijd even handig in het gebruik als een camcorder. Gelukkig zijn er wel diverse accessoires te koop om dit vergemakkelijken.

Videogrip

Een fotocamera wordt anders vastgehouden dan een filmcamera. Met name wanneer je lang uit de hand filmt, kan dat vrij pijnlijk worden. Daarom komen er veel accessoires op de markt, waarmee je eenvoudiger kunt filmen. Bijvoorbeeld deze set van Zacuto (dat filmaccessoires maakt voor het professionele circuit, maar nu ook voor spiegelreflexcamera’s).

Dankzij een speciale grip voelt een fotocamera ineens als een videocamera .(beeld: Zacuto)

Statief

Een handig hulpmiddel tijdens het filmen is een statief. Daarmee is het beeld superstabiel en er is nog alle vrijheid om naar links en rechts (en zelfs naar boven en beneden) te bewegen. Een los verkrijgbare videolamp is erg handig als er binnen – of in de avondschemering – wordt gefilmd.

Externe lamp

Bij gebrek aan licht kun je tijdens het fotograferen altijd gebruikmaken van de (ingebouwde) flitser. Tijdens het filmen is dat echter niet mogelijk (uitgezonderd de nieuwe Canon 320EX). Gelukkig zijn er wel accessoires te koop die je op de flitsschoen van de camera kunt monteren. Deze zijn meestal oorspronkelijk ontworpen voor videocamera’s, maar passen ook op een universele flitsschoen. Ze zijn er zowel op basis van batterijen als met externe voeding.

Wanneer je tijdens het filmen last hebt van weinig licht kunt u een externe lamp gebruiken. Deze past op de flitsschoen.

Microfoon

Zoals eerder gesteld is de interne microfoon niet ideaal om geluid op te nemen. Wilt je het echt goed aanpakken dan kun je het beste een externe microfoon gebruiken. Bepaalde cameramodellen hebben een aansluiting voor een externe microfoon. Maar je kunt ook een losse microfoon kopen en het geluidsspoor later toevoegen aan de opname met behulp van videobewerkingssoftware.

Loep

Een loep is handig om nauwkeuriger te kunnen scherpstellen tijdens het filmen. De loep wordt op het lcd-scherm gemonteerd, waarna hij het scherm vergroot weergeeft. Dankzij de oogschelp heb je geen last meer van de omgeving en kun je je geheel concentreren op wat je door de lens ziet.

Pin It
FotoVideo.nu
FotoVideo.nu

2 reacties naar Basiskennis: Videofilmen met een fotocamera

  1. Laurens Legerstee

    Ik heb nog een oude sony handycam met een bandje. Het geluid van de motor om het bandje te draaien werd helaas ook opgenomen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *