Filters testen bij Hoya Optical Testing Facility

Door -

Afgelopen donderdag was FotoVideo.nu op bezoek bij de opening van de Hoya Optical Testing Facility in Almere (HOTFA). Deze is gespecialiseerd in het testen van diverse filters, waaronder uv-, protector-, polarisatie- en nd-filters. De nieuwe faciliteit is onderdeel van TSE Imaging, de importeur van onder andere Hoya filters en Tokina lenzen.

Met de testfaciliteit voorziet het bedrijf in een eenvoudige manier om filters te testen. Op dezelfde wijze is er ook een faciliteit voor het testen van Tokina-lenzen, bijvoorbeeld om afwijkingen op het gebied van scherpte (in een bepaalde hoek) te kunnen constateren. Ook vervult TSE Imaging op Europees niveau de rol van reparateur voor Tokina-lenzen.

Met de opening van de nieuwe testfaciliteiten voor filters wil het bedrijf onder andere aantonen waar voor impact een fout of goed filter op een lens en camera heeft. Sinds foto’s voornamelijk digitaal zijn het klassieke uv-filter minder noodzakelijk, omdat een sensor daar minder gevoelig voor is dan een analoge film. In plaats daarvan komen er steeds meer ‘protectors’ die de primaire rol van beschermend filter voor de lens vervullen. UV-filters zijn doorgaans duurder, maar uit een steekproef met verschillende merken bleek dat veel uv-filters in feite protectors zijn, omdat ze helemaal geen uv-filtering bieden (maar wel als zodanig verkocht worden).

Los daarvan is de optische kwaliteit van filters met de testapparatuur ook goed in te beoordelen. Slecht glas of slechte coating wordt vrij snel opgemerkt. De testkaart wordt dan simpelweg onscherp. Ook de hoeveelheid licht die je verliest met een filter, polarizer of ND-filter is met de apparatuur feitelijk te meten. Het bleek al snel dat er grote kwaliteitsverschillen zijn tussen filters. Maar hoe worden filters precies getest?

De resolutietester detecteert onzuiverheden in het filter, zoals onscherpte en oneffenheden. Twee telescopen zijn tegenover elkaar op een bank gemonteerd. Ze zijn afgesteld op een oneindige afstand waardoor een parallelle stralengang wordt bereikt. Aan de occulairzijde van een van de telescopen is een testdia aangebracht (USAF 1951). Aan de occulairzijde van de andere telescoop is een hoge resolutie videocamera gemonteerd, waarmee vanaf oneindige afstand wordt gekeken naar de testdia. 

Dankzij deze opstelling is er sprake van een extreme verlenging van de brandpuntsafstand, waardoor geringe afbuigingen van de lichtstralen waarneembaar is. Tussen de twee telescopen zit een uitsparing waar het filter wordt geplaatst. Het testen is kinderlijk eenvoudig: wordt de testkaart (erg) onscherp, dan deugt het filter niet. Een goed filter blijft scherp.

Een tweede testmethode is een spectrum photometer. Deze is minstens zo belangrijk als de resolutietester, want deze detecteert het verlies van licht en de afbraak van het kleurenspectrum. Hiermee is bijvoorbeeld goed te zien of een uv-filter ook daadwerkelijk ultraviolet licht (tot circa 380nm) tegenhoudt en in welke mate. En of een ND-filter het licht over de gehele linie tegenhoudt, of bijvoorbeeld groen en geel meer dan blauw en rood (wat een aantal maal het geval was tijdens de steekproef). En een infrarood-filter tenslotte, zou natuurlijk alleen het (infra)rode licht moeten doorlaten. Wat met deze opstelling ook heel goed te zien is, is de hoeveelheid licht die verloren gaat door een filter. Door het gebruik van een uv-filter zou in principe nagenoeg geen licht verloren moeten gaan, maar in de praktijk bleek dat niet altijd het geval (soms wel 10%). Hetzelfde geldt voor een polarisatiefilter: dat er licht verloren gaat is een feit, maar de hoeveelheid verschilt sterk per merk en type.

Uit een gestabiliseerde lichtbron (Deuterium-Tungsten) wordt licht met een spectrale bandbreedte van 200nm tot 1100nm via een glasvezeldraad naar een meetplateau gebracht. Bij een meting is de spectrale samenstelling van het aangevoerde licht exact bekend. Door een filter in de stralengang te plaatsen wordt de afwijking meetbaar geconstateerd en uitgedrukt in een grafiek (zie hieronder). Hiervoor wordt het programma SpectraSuite gebruikt. 

Een derde, meer rudimentair instrument is de ‘break tester’, oftewel breukentester. Hiermee wordt de hardheid, krasvastheid en breukbestendigheid van de filters getest. Het filter wordt op een plateau onderin een transparante koker van plastic geplaatst. De filterring steekt over de rand en heeft geen dragende functie. De afstand van de invoer van de koker tot het glasoppervlak is 1 meter 30. Vanaf deze hoogte worden stalen kogels op het filter losgelaten. Er zijn kogels van verschillende omvang, van klein tot groot. Hoe groter, hoe zwaarder.

Een standaard filter gaat al direct kapot bij de kleinste kogel. Filters met versterkt glas van meerdere lagen bleven tijdens de steekproef langer intact. Pas de derde kogel was funest.

Wat de bijeenkomst duidelijk maakte is het grote kwaliteitsverschil tussen filters onderling. Dat was in grote lijnen natuurlijk al wel bekend, maar roept ook vragen op. Heeft het wel zin om een relatief eenvoudig en goedkoop kitlens objectief op een filter te plaatsen? En zo ja, dan een goedkoop filter of juist een duur filter? De gedachte achter een goedkoop filter klinkt logisch, maar het is dan de vraag of deze niet verder afbreuk doet aan de toch al niet fantastische optische kwaliteit van veel kitlenzen. Hetzelfde geldt natuurlijk voor dure lenzen: een goedkoop filter van twee tientjes op een objectief van 1000 euro klinkt onlogisch. En heeft een uv-filter eigenlijk wel zin of kun je net zo goed een protector kopen? Als kort antwoord daarop: volgens een woordvoerder van TSE Imaging heeft een uv-filter op een digitale camera in Nederland weinig meerwaarde. Elders in de wereld, bijvoorbeeld hoog in de bergen, wel vanwege de andere atmosfeer (en lichtinval).

Steekproef

Omdat de bijeenkomst bij TSE Imaging een steekproef betrof hebben we bewust geen merken van filters genoemd (die goed of slecht scoren). Het zou interessant zijn om in de nabije toekomst een omvangrijke filtertest uit te voeren, maar om exemplarische fouten uit te sluiten zijn daarvoor minimaal drie filters per merk en filtertype nodig, bij voorkeur afkomstig van winkels uit het hele land (zodat ze niet uit dezelfde productiebatch komen). Zonder exemplarische afwijkingen zouden de filters van hetzelfde merk en type dan dan allemaal identiek moeten scoren. Dat vraagt dus om een vervolg.

Pin It
FotoVideo.nu
FotoVideo.nu

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *